كارشناس روابط عمومي، كارشناسي است كه مهارتهاي لازم را در زمينه روابط عمومي آموخته باشد.اين مهارتها در اصل همان مهارتها و آموزشهايي است كه فرد براي فعاليت در روابط عمومي دردانشگاه آموخته است.
علاوه بر تحصيلات و آموزشهاي لازم، فردي كه در روابط عمومي استخدام ميشود بايد بتواند سهوظيفه مهم >توليد اطلاعات و انعكاس به مخاطبان<، >تصويرسازي مثبت از سازمان< و >معرفي خدماتيا كالاهاي سازمان< را انجام دهد.
حال اين سؤال پيش ميآيد كه اين مهارتهاي لازم چه مهارتهايي هستند و همچنين چهخصوصيات و ويژگيهايي كارشاس روابط عمومي بايد داشته باشد تا بتواند در انجام وظايفش موفقباشد.
كارشناس روابط عمومي براي توفيق در وظايف خود و ايفاي نقش مؤثر در روابط عمومي، بايستيويژگيهاي مختلفي را داشته باشد. اين ويژگيها به دو دسته ويژگيهاي خاص و اكتسابي(اصلي) وويژگيهاي عمومي و ذاتي (فرعي) قابل تقسيم است.
1 ـ 6 ـ 1 ـ ويژگيهاي خاص و اكتسابي (اصلي)
ويژگيهاي خاص و اكتسابي كارشناس روابط عمومي شامل: مهارتهاي علمي، احساس مسئوليتاخلاقي، داشتن آگاهيهاي روز (جامعه آگاهي)، سازمان آگاهي، قدرت نويسندگي، آشنايي با علوماجتماعي از جمله كليات مديريت، روانشناسي و علوم سياسي، نوآوري و خلاقيت، آشنايي باروزنامهنگاري و ايمان به حقانيت افكار عمومي يا مخاطب هستند كه در زير بطور مختصر به هر يكاشاره ميشود:
مهارتهاي علمي ـ منظور از مهارتهاي علمي، آموختن علوم دانشگاهي در زمينه روابط عمومي است;به عبارت ديگر كارشناس روابط عمومي فردي است كه داراي تحصيلات كارشناسي در روابط عمومياست. همچنين به افرادي كه داراي درجه ليسانس در رشتههاي وابسته همچون ارتباطات،روزنامهنگاري، پژوهشگري در رسانهها، تبليغات، كارگرداني، سينما، گرافيك، طراحي و ... باشند نيزميتوان كارشناس روابط عمومي اطلاق كرد به شرطي كه دوره آموزشي روابط عمومي را در ابتداي كارببينند و با اصول كار در روابط عمومي آشنا شوند.
احساس مسئوليت اخلاقي ـ حساسيتهاي كار در روابط عمومي به خاطر اهميت كاركردها وپيامدهاي آن در حوزه زندگي عمومي و شخصي انسانها، ايجاب ميكند كارشناسان روابط عمومي ازنظر اخلاق سرآمد و عامل به اصول اخلاقي حرفه روابط عمومي باشند. از جمله خصوصيات اخلاقيلازم ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
>راستي و درستي، امانت، شهامت و شجاعت، صبر و شكيبايي در شنيدن و گوش دادن،تحمل در برابر شكستها و ناكاميها، مردمداري، علاقمندي بكار، تواضع و فروتني،خوش برخوردي و اجتماعي بودن.<
سازمان آگاهي ـ >سازمان آگاهي< و يا به بيان ديگر، داشتن آشنايي كامل با سازمان محل اشتغال، يكضرورت گريزناپذير براي كارشناس روابط عمومي محسوب ميشود. آگاهي نسبت به تاريخچه تشكيل،اهداف و وظايف، اقدامات، سياستها، برنامهها، مشكلات و ساير اطلاعات سازمان محل اشتغال برايكارشناس روابط عمومي ضروري است. بنابراين، بنظر ميرسد در بدو استخدام، كارشناس روابطعمومي را بايد كاملا با سازمان آشنا ساخت و اين بر هر كار ديگري براي او ارجحيت دارد.
جامعه آگاهي ـ كارشناس روابط عمومي علاوه بر سازمان آگاهي، بايستي با جريانها و تحولات جامعه درابعاد ملي و بينالمللي آشنايي كلي داشته باشد و بتواند نيازهاي جديد جامعه را شناخته و در فعاليتهايخود به آنها توجه كند. مكمل اين اطلاعات داشتن >آگاهيهاي روز< است.
نوآوري و خلاقيت ـ منظور از خلاقيت، خلق ايده نو است. هرگاه، فردي بتواند ايده را به راهكار عمليتبديل كند، نوآوري كرده است. براي خلاق بودن و ايده آفريني; جذب اطلاعات، الهام، بينش،سختكوشي و توجه به حل مسائل لازم است.
كارشناس روابط عمومي يا بايستي خلاق باشد و يا نوآور و نياز به نوآوري در روابط عمومي بيش ازساير مشاغل و حرفهها وجود دارد. چراكه مردم پيامهاي جديد و قالبهاي جديد را بهتر از پيامها وقالبهاي كليشهاي جذب ميكنند. براي اين منظور، داشتن اطلاعات لازم درباره جامعه، سازمان وتكنيكهاي روابط عمومي، ذهن خلاق، داشتن مطالعات مستمر درباره روابط عمومي، پشتكار شايانتوجه و آگاهي از سازمان و روابط عمومي و سعي در يافتن راه حل براي آنها، ضروري است.
آشنايي با علوم اجتماعي ـ آشنايي با علوم اجتماعي نظير مديريت، روانشناسي، علوم سياسي، آمار و... كارشناس روابط عمومي را قادر ميسازد در روابط خود با مردم و يا مددرساني به مديريت سازمان ازقابليتهاي بيشتري بهرهمند شود.
آشنايي با روزنامه نگاري ـ آشنايي با روزنامه نگاري براي توفيق كارشناس روابط عمومي از اهميتويژهاي برخوردار است. اين ويژگي او را در كار خبرسازي و ايجاد ارتباط مطلوب با رسانهها كه از وظايفاساسي روابط عمومي است، توانمند ميسازد.
قدرت نويسندگي ـ كارشناس روابط عمومي براي توفيق بيشتر در امور، نيازمند توان نويسندگي شايانتوجهي است; چراكه نوشتن، بخش عمدهاي از وقت كارشناس روابط عمومي را به خود اختصاصميدهد. تهيه و تنظيم متون مختلف نظير: متون مصاحبه، سخنراني، مقاله، گزارش، تصوير نامه، آگهي،اطلاعيه، خبر، شرح عكس و ... توسط كارشناس روابط عمومي، اهميت اين ويژگي را روشنتر ميسازد.
كارشناس روابط عمومي را بايد هنرمندي دانست كه از هنرهاي هفتگانه شامل: شعر، موسيقي، تأتر،نقاشي، مجسمهسازي و نويسندگي نهايت استفاده را براي اقناع مخاطب ميكند و در اين بين نويسندگياز برجستگي بسياري برخوردار است. البته توانايي نويسندگي صرفٹ داشتن قلم مناسب نيست بلكهآشنايي با اصول علمي نگارش و گزارش ميباشد.
گوش دادن مؤثر و همدلي ـ كارشناس روابط عمومي براي رسيدن به تفاهم با ديگران بايستي از دوتوانمندي مهم \"گوش دادن مؤثر\"و ايجاد \"همدلي\"بهرهمند باشد تا از اين طريق، ضمن فراهم آوردنزمينه آگاهي از ديدگاههاي مخاطب يا ارباب رجوع، وارد دنياي او شود و سازمان را از نگاه او بنگرد. اينباعث يك تعريف جديد از روابط عمومي ميگردد. در اين تعريف، روابط عمومي وسيله تفسير سازماناز نگاه مردم است و جريان اطلاعرساني از درون سازمان به بيرون، بطور عمده، جاي خود را به جرياناطلاعرساني از بيرون به درون سازمان ميدهد.
ايمان به حقانيت مخاطب ـ اين ويژگي بسيار حساس و مهم، باعث ميشود كه احترام به مردم و عقايدآنان، كارشناس را وامدار مردم سازد و او را از انحرافات رفتاري در حرفه خود در خصوص مخاطبان دورسازد. همچنين او را در موضع پاسخگويي قرار ميدهد تا همواره پاسخگوي انتظارات افكار عموميباشد.
1 ـ 6 ـ 2 ـ ويژگيهاي عمومي و ذاتي (فرعي)
جدا از ويژگيهاي خاص، اكتسابي و اصلي، كارشناس روابط عمومي بايستي از يكسري ويژگيهايذاتي نيز بهرهمند باشد. اين ويژگيها شامل: استعداد مديريت، هيجان و شور داشتن استعداد دگرگونيمثبت، فرصت جويي آگاهانه، كارآفريني، بهره هوشي بالا، كنجكاوي، سرزنده بودن، شوخ طبعي وبزلهگويي، داشتن بيان خوب از امور، ظاهر مناسب، ذوق و شوق (استعداد طبيعي)، آينده نگري وشخصيت ترغيبي و متقاعد كننده هستند.
يك كارشناس روابط عمومي بايد بتواند عوامل مورد نياز براي پذيرش توسط مخاطب را در خودپرورش دهد. اخلاق پسنديده، انگيزه قوي، مثبت انديشي و خوشبيني و پويايي، در اين زمينه تأثيرشگرفي دارد.
بطور كلي، در يك فراگرد ارتباطي، همسويي با مخاطبان، صداقت، حاضر جوابي، خلوص و وضعظاهري مناسب ارتباطگر، نقش بسيار مهمي را در مؤثر بودن جريان ارتباط ايفا ميكند. مجموعه اينويژگيها، كارشناس روابط عمومي را از جايگاه بسيار والايي برخوردار ميسازد، به گونهاي كه ميتوان اورا >مغز متفكر< روابط عمومي نام برد.
بنابراين تربيت كارشناسان روابط عمومي از طريق انتخاب افرادي كه ويژگيهاي ذاتي را داشته باشندو در دانشگاه و محيط كار ويژگيهاي اصلي را ياد بگيرند، ميتواند ضامن كارآمدي روابط عمومي دريك كشور باشد.