نگاهی به شاخص های روابط عمومی در کشورمان شرایط چندان مطلوب و قابل قبولی را به دست نمی دهد و همانگونه که این حرفه از سال 1330 تا کنون فراز و نشیب های بسیاری را پشت سر گذاشته، شاخص  های آن هم در جایی خوب و امیدوار کننده  و در جایی ضعیف و نگران کننده می نماید. آموزش از جمله شاخص های مهمی است که در تمامی رشته ها و حرف از جمله روابط عمومی جایگاه با اهمیتی دارد و لازم است توجه ویژه ای به آن مبذول داشته شود. بر اساس آمار موجود هم اینک رشته روابط عمومی در دانشگاه های علامه طباطباعی و آزاد اسلامی در مقطع کارشناسی و در دانشگاه جامع علمی – کاربردی در مقطع کاردانی تدریس می شود و علی رغم نیاز به وجود تحصیلات تکمیلی در این زمینه، هنوز دوره کارشناسی ارشد وابط عمومی رونق و رواج چندانی ندارد، که شاید یکی از دلایل عمده، در وجود این نقیصه، کمبود مدرسان و اساتیدی باشد که بایستس در این مقطع تدریس کنند. نکته دیگری که در زمینه آموزش قابل تامل است، تعداد شاغلان این رشته در واحد های روابط عمومی است. بنابر آمار منتشره در حال حاضر در 5 هزار واحد روابط عمومی دولتی 150 هزار نفر مشغول به کارند و این در حالی است که مردم کمتر با وظایف و توانمندی های این رشته آشنایی دارند و این امر، قابلیت های بسیار بالا و قوی را هدر می دهد. اگر میانگین حقوق ماهانه این تعداد را 70 هزار تومان منظور کنیم، می توان گفت سالانه چندین میلیون تومان به طور مستقیم هزینه، صرفا برای حقوق و مزایای آنان صرف می شود که متاسفانه به همان میزان از توان آنها استفاده نمی شود.

یکی دیگر از شاخص های موجود در حرفه روابط عمومی که بی ارتباط با شاخص آموزش نیست، موضوع وجود مشکلات صنفی، رفاهی و معیشتی است. درحالی که متوسط دستمزد متخصصان روابط عمومی در سایر کشورها بین 15 هزار تا 150 هزار دلار و حقوق فارغ التحصیلان در بدو استخدام 23 هزار دلار است، در ایران متوسط حقوق و دستمزد یک کارشناس روابط عمومی 70 هزار و در بدو استخدام 55 هزار تومان است.  عدم پرداخت سختی کار و حق تخصص به کارشناسان روابط عمومی از مسایل مطرح در این باره است. در کشورمان هنوز برای حمایت از کارشناسان و دست اندرکاران روابط عمومی هیچ گونه امکانات رفاهی شکل نگرفته است. نداشتن شرکت های تعاونی مسکن، مصرف و خدمات درمانی و یا باشگاه روابط عمومی از جمله این محرومیت هاست.

فارغ التحصیلان و شاغلان در حرفه روابط عمومی در صورتی که با مساله یا مسایل خاصی روبرو شوند، از حمایت های لازم برخوردار نیستند.

ذکر این دو شاخص به عنوان مشت نمونه خروار، می تواند تصویر واقعی روابط عمومی در کشور را بنمایاند و این در شرایطی است که دو تشکل تخصصی و ویزه برای روابط عمومی وجود دارد.

انجمن متخصصان روابط عمومی ایران در سال 1346 تاسیس شده و فعالیت دوباره آن از سال 1370 تداوم یافته است و ظاهرا دارای ماهیتی حرفه ای و صنفی است.

انجمن متخصصان روابط عمومی که رسما در زمستان سال 1378 به همت جمعی از متخصصان و مدرسان روابط عمومی شکل گرفته و دارای ماهیتی علمی است. با وجود این دو تشکل صنفی و انتشار تعدادی نشریه تخصصی همچنان خلا کمبود آموزش و نیاز به این موضوع کاملا محسوس است و جا دارد این دو تشکل یا هر مرجع دیگری که در این مقوله می توانند دخیل باشند، به امر آموزش توجه بیشتری مبذول نمایند و سمت و سوی بیشتر طرح ها و برنامه ها در رروابط عمومی ها را به امر آموزش سوق دهند.

تربیت نیروهای کارآمد و تحصیلکرده و به کارگیری آنان با نهایت ظرفیت و توانمندی و کارآیی شان می تواند تحول تازه ای در روابط عمومی ها پدید آورد و تصویر شفاف تر، بهتر و پویاتری از این حرفه را به کشور به دست دهد.

برای رسیدن به این هدف و ایجاد شرایطی آرمانی آموزش روابط عمومی ، بایستی تشکل های موجود بیش از آنچه تا کنون فعالیت داشته اند یا برنامه هایی که برای آینده در نظر گرفته اند به امرآموزش توجه نمایند و برنامه های مختلفی اعم از آموزش های کوتاه ، میان و دراز مدت را در دستور کار خود قرار دهند و تولی گری این امر را عهده دار شوند و با ایجاد ارتباط بیشتر با دانشگاه ها ، مراکز علمی و آموزشی و دیگر امکاناتی که در این زمینه می توانند به خدمت گرفته شوند، مقدمات و برنامه ریزی های لازم ر افراهم کنند و از دستگاه های اجرایی یا سازمان ها و نهادهایی که 150 هزار نفری را که در آنها به این شغل اشتغال دارند را در برگزاری دوره های آموزشی دخیل دانسته و به آموزش وادارند . امید که برگزار کنندگان همایش های تخصصی در این رشته و متولیان امور همواره این مهم را در نظر داشته باشند و در برنامه هایی که تدارک می بینند ، اکثر موضوعات و مباحث را در قالب کارگاه های آموزشی و انتقال تجارب و دستاوردهای علمی روابط عمومی که قطعا حاصل کار بسیاری از تشکیلات و مدیریت های روابط عمومی خواهد بود را به عنوان برنامه و موضوعات اصلی بگنجانند .

محمود اختیاری